Arama sonuçlarınız

Yüksek rütbeliler dışındaki devlet me’murlarının kayıt, sicil ve özlük işlerine bakarlardı.

Vezir, beylerbeyi, sancakbeyi gibi yüksek rütbeli devlet me’murlarının kayıt, sicil ve özlük işlerine bakardı.

Sadrâzam ve reîsülküttâbın husûsî sekreterliğidir. On dokuzuncu yüzyıla kadar dış işleri ile uğraşırdı. Bunlardan başka teşrifatçılık ve vak’anüvislik kalemleri de vardı. Dîvânda görevli kâtiplerin zaman zaman dîvân dışı vazîfelerde de bulunduğu görülürdü. Tahrîr kâtibi olarak eyâletlere...

Kâtiblerin kalabalık olarak çalıştığı mâliye teşkilâtının en yüksek yetkilisi defterdârdı. Ayrıca Rumeli ve Anadolu defterdârları vardı. Defterdârların emrinde dört dâire vardı:

Mâliye ile ilgili temel kayıtlar burada tutulurdu. Buraya bağlı dâireler yardı. Vilâyetlerin veya büyük mâlî bölgelerin özel bütçesini hazırlayan icmâl, gelir kaynakları ve giderlerin ayrı ayrı kayıtlı olduğumufassal, ödeme kayıtlarının yapıldığı rûznâme dâiresi bunlardandır.

Makbuzların tek tek kaydı tutulurdu.

Diğer dâirelerin kayıtlarını kontrol eder, saray me’mûrlarının ve ordunun aylık bordrolarını tutardı.

Hazîne adına el konulan malların, gelir ve gider kayıtları burada tutulurdu. Değişik isimler altında daha başka kâtipler de vardı. Bunlardan bâzısı şunlardı:

Sarayda kitap istinsah eden kâtiplerdir.

Noterlik vazifesini gören kâtiplerdir.

Yeniçeri ocağı ve zabitlerinden vefât edenlerin geride bıraktıkları ile meşgul olan yazıcıdır.

Kütüphânelerdeki kitapların isim ve sayılarını yazan, kimlere verildiğini kaydeden me’mûr.

Osmanlıların bilhassa ilk devirlerinde sipâhî tımarlarında doğrudan doğruya sipahiler tarafında işletilen ve kılıç yeri denilen çiftlikler ve çayırlardır. Ayrıca hassa olarak bağ, bahçe ve değirmen kayıtlarına darastlanmaktadır. Sipahiler, bizzat, kendisi ve ailesi toprak işleri ile uğraşmak...

Askerî maksadlı çiftliklerdir. Tımarlı sipahilerden ayrı olarak, çiftçi askere verilen topraklar olup, bunlar, bu çiftliklere âid vergilerden muaf olup, aralarında nöbetleşe sefere giderlerdi. Bu bakımdan teşkilatlandırılmışlardı. Yaya, atlı ve yörüklerin ellerinde bulunan çiftlikler böyle...

Osmanlı Devleti’nin son zamanlarında zengin kimselerin sâhib oldukları çiftliklerdir. Çiftlik sahibi ortağa verdikleri bu çiftliklerden gelen mahsûlü ortakçılarıyla paylaşırlardı. 1) Türkiye’de Toprak Meselesi (Ö.L. Barkan, İstanbul-1982); sh. 789 2) Osmanlı Târih Deyimleri; cild-1...

Osmanlı Devleti’nde para basan dâire, madenî para basılan yer. Darbhânenin târihi eskilere dayanmaktadır. Osmanlı Devleti’nde ilk para Osman Bey zamanında basıldığı biliniyorsa da nerede basıldığı bilinmiyor. Bilinen ilk Osmanlı darbhânesi, Orhan Bey zamanındaki paraların basıldığı...

Fen ilimleri evi, üniversite. Osmanlı Devleti’nde medrese dışında bir darülfünûn açılması fikri, ilk defa Abdülmecîd Han zamanında 1845’de Geçici eğitim meclisi (Meclis-i muvakkat-ı maârif) tarafından tanzim edilen eğitim programında yer aldı. Böyle müessesenin çalışmaya başlaması...

Kadın-erkek, yoksul, sakat ve kimsesiz çocukları korumak için sultan İkinci Abdülhamîd Han devrinde yaptırılarak hizmete giren âcizler yâni düşkünler yurdu. Sultan Abdülhamîd Han, yoksul ve sakat kimseler yanında, İstanbul’da başıboş gezen çocukların da bir araya toplanarak, san’at...

Osmanlı pâdişâhlarının Cumâ namazına gittikleri ve namazdan dönüşleri sırasında yapılan merasim. Yavuz, Sultan Selîm Han’dan itibaren Osmanlı sultanları aynı zamanda İslâm halîfesi de oldukları için Cumâ namazına ayrı bir ehemmiyet verirlerdi. Cuma namazının kılındığı, hutbenin verildiği...

Osmanlı âlimlerinin meşhurlarından. Adı Süleymân Sa’deddîn’dir. 1719 (H. 1131) senesinde İstanbul’da doğdu. 1787 (H. 1202)’de aynı şehirde vefât etti. Kabri, İstanbul Unkapanı’na inen cadde ile Zeyrek yokuşunun kesiştiği tepe üzerinde Soğukkuyu Pîrî Paşa Medresesi...