Edinilmiş Mallar ve Adana Avukat
Bir evliliğin duygusal hikâyesi kadar ekonomik bir hikâyesi de vardır. Birlikte alınan bir ev, ödenen kredi taksitleri, biriktirilen paralar, babadan kalan bir arsa ve düğünde takılan altınlar bu hikâyenin parçalarıdır. Boşanma gündeme geldiğinde bu parçaların her birinin kime ait olduğu ve nasıl paylaşılacağı sorusu ortaya çıkar. Bu yazıda, hayali bir çiftin malvarlığını kalem kalem inceleyerek mal rejiminin tasfiyesinin nasıl işlediğini somut bir örnek üzerinden açıklıyoruz.
Hangi Mal Rejimi Geçerli?
Türkiye'de 1 Ocak 2002'den bu yana, eşler noterde bir mal rejimi sözleşmesi yaparak başka bir rejim seçmemişse, aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Bu rejimin temel mantığı şudur: Evlilik süresince eşlerin emeğiyle elde edilen değerler ortak bir çabanın ürünü sayılır ve boşanmada paylaşılır. Evlilikten önce sahip olunan ya da karşılıksız olarak edinilen değerler ise eşin kişisel malı olarak kalır.
Örnek Çiftimiz: Ayşe ve Murat
Ayşe ve Murat on yıl önce evlenmiş ve geçtiğimiz ay Murat boşanma davası açmıştır. Şimdi bu çiftin malvarlığını tek tek ele alalım.
Murat'ın Evlilikten Önce Aldığı Araba
Murat bu arabayı evlenmeden iki yıl önce satın almıştır. Evlilikten önce sahip olunan mallar kişisel mal sayıldığı için bu araba paylaşıma konu olmaz.
Evlilik Sırasında Alınan Ev
Murat, evliliğin üçüncü yılında maaşıyla ödediği bir krediyle ev satın almış ve tapuyu kendi adına kaydettirmiştir. Tapunun yalnızca Murat adına olması, evin paylaşım dışında kalacağı anlamına gelmez. Ev, evlilik süresince çalışma gelirleriyle edinildiği için edinilmiş mal niteliğindedir ve tasfiyeye dahil edilir.
Ayşe'ye Babasından Kalan Arsa
Ayşe'nin babası evlilik sırasında vefat etmiş ve Ayşe'ye bir arsa kalmıştır. Miras yoluyla edinilen mallar kişisel mal sayıldığı için bu arsa paylaşıma girmez.
Arsanın Kira Geliri
Ayşe arsayı kiraya vermiş ve kira gelirlerini bir banka hesabında biriktirmiştir. Burada önemli bir ayrıntı vardır. Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır. Yani arsa Ayşe'nin kişisel malı olsa da evlilik süresince elde edilen kira birikimi edinilmiş mal niteliğindedir.
Düğünde Takılan Ziynetler
Düğünde takılan altınlar ve takılar, yargı uygulamasında aksine bir anlaşma veya yerel bir örf bulunmadıkça genellikle kadının kişisel malı olarak kabul edilir. Bu nedenle ziynetler mal rejimi tasfiyesinden çok ayrı bir ziynet alacağı talebinin konusu olur.
Dava Açıldıktan Sonra Alınan Araç
Murat boşanma davasını açtıktan bir ay sonra yeni bir araç satın almıştır. Kanuna göre boşanma halinde mal rejimi, davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen bu araç tasfiyeye dahil edilmez.
Hesaplamanın Mantığı: Artık Değer
Tasfiyede her eşin artık değeri ayrı ayrı hesaplanır. Artık değer, eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçların düşülmesiyle bulunur. Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir.
Örneğimizde evin değeri üç milyon liradır ve kalan kredi borcu bir milyon liradır. Murat'ın artık değeri iki milyon liradır. Ayşe'nin edinilmiş malı ise iki yüz bin liralık kira birikimidir ve borcu yoktur. Ayşe, Murat'ın artık değerinin yarısı olan bir milyon lira üzerinde hak sahibidir. Murat da Ayşe'nin artık değerinin yarısı olan yüz bin lira üzerinde hak sahibidir. Bu alacaklar birbirinden düşüldüğünde Ayşe'nin Murat'tan net dokuz yüz bin lira katılma alacağı bulunur.
Bu hesaplamalar gerçek dosyalarda çok daha karmaşık bir hal alabilir. Bu nedenle mal paylaşımıyla karşılaşan eşlerin bir kısmı,
Değer Artış Payı
Ayşe'nin, babasından kalan miras parasının bir bölümünü Murat'ın evinin peşinatı için verdiğini varsayalım. Bu durumda Ayşe, kişisel malıyla diğer eşe ait bir malın edinilmesine katkıda bulunmuştur. Kanun bu katkı için değer artış payı alacağı öngörür. Bu alacak, katılma alacağından ayrı olarak ve malın tasfiye anındaki değeri esas alınarak hesaplanır.
2002 Öncesi Edinilen Mallar
Evlilik 2002'den önce başlamışsa, o tarihe kadar edinilen mallar için eski kanunun öngördüğü mal ayrılığı rejimi geçerlidir. Bu dönem için katılma alacağı değil, eşin mal edinimine yaptığı katkıyı esas alan katkı payı alacağı gündeme gelir. Bu nedenle uzun süren evliliklerde mallar, edinildikleri döneme göre ayrı ayrı değerlendirilir.
Mal Kaçırmaya Karşı Önlemler
Boşanma sürecinde eşlerden birinin malları elden çıkararak katılma alacağını azaltmaya çalışması mümkündür. Kanun bu duruma karşı bazı önlemler öngörür. Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde olağan hediyeler dışında yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, artık değerin hesabında eklenecek değerler olarak dikkate alınır. Bunun yanında aile konutunun tapu kaydına konulacak aile konutu şerhi, eşin rızası olmadan konutun satılmasını engelleyen önemli bir güvencedir. Dava sürecinde mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilmesi de malların elden çıkarılmasını önleyebilir.
Süreler
Mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Yargıtay uygulamasına göre katılma alacağı talebi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir.
Sitenin Yazarı ve Mesleki Eğitimleri
Mal rejimi gibi hesaplama gerektiren bir konuda okuyucular, içeriği hazırlayan kişinin bu alana ilgisini merak eder. Adana Avukat Ceren Sümer CİLLİ, kişisel sitesinde aile hukuku ve mal rejimine ilişkin katıldığı mesleki eğitimleri belgeleriyle birlikte paylaşan bir hukukçudur. Bu eğitimler arasında mal rejimleri ve miras hukukundaki hesaplamalara odaklanan programlar da yer alır.
Önleyici Bilgiler Sunan Kaynak
Mal paylaşımında hak kaybının önemli bir kısmı, gerekli önlemlerin zamanında alınmamasından kaynaklanır. Cerensumer.av.tr, mal paylaşımını yalnızca dava aşamasıyla değil, önleyici önlemlerle birlikte ele alan bir hukuk sitesidir. Sitede aile konutu şerhinin nasıl konulduğu, boşanmadan önce mal kaçırmanın nasıl ispatlanacağı ve boşanmadan sonra mal paylaşımı davasının nasıl açılacağı gibi konular ayrı yazılarda işlenir. Ziynet alacağına ilişkin içerikler de okuyucunun mal rejimi dışında kalan talepleri ayırt etmesine yardımcı olur.
Her Kalemin Doğru Yere Konması
Mal paylaşımı, bir evliliğin ekonomik hesabının kapatılmasıdır. Bu hesabın doğru yapılabilmesi için her malın kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı olduğunun doğru belirlenmesi gerekir. Bu belirlemede tereddüt yaşayan kişilerin önemli bir bölümü,
Ayşe ve Murat örneği, tapunun kimin adına olduğunun, bir malın nasıl edinildiğinin ve davanın hangi tarihte açıldığının sonucu nasıl değiştirdiğini göstermektedir. Bu kuralları bilen bir eş, hem kendi emeğinin karşılığını talep edebilir hem de gerçekte kendisine ait olan kişisel mallarını koruyabilir.
Bir evliliğin duygusal hikâyesi kadar ekonomik bir hikâyesi de vardır. Birlikte alınan bir ev, ödenen kredi taksitleri, biriktirilen paralar, babadan kalan bir arsa ve düğünde takılan altınlar bu hikâyenin parçalarıdır. Boşanma gündeme geldiğinde bu parçaların her birinin kime ait olduğu ve nasıl paylaşılacağı sorusu ortaya çıkar. Bu yazıda, hayali bir çiftin malvarlığını kalem kalem inceleyerek mal rejiminin tasfiyesinin nasıl işlediğini somut bir örnek üzerinden açıklıyoruz.
Hangi Mal Rejimi Geçerli?
Türkiye'de 1 Ocak 2002'den bu yana, eşler noterde bir mal rejimi sözleşmesi yaparak başka bir rejim seçmemişse, aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Bu rejimin temel mantığı şudur: Evlilik süresince eşlerin emeğiyle elde edilen değerler ortak bir çabanın ürünü sayılır ve boşanmada paylaşılır. Evlilikten önce sahip olunan ya da karşılıksız olarak edinilen değerler ise eşin kişisel malı olarak kalır.
Örnek Çiftimiz: Ayşe ve Murat
Ayşe ve Murat on yıl önce evlenmiş ve geçtiğimiz ay Murat boşanma davası açmıştır. Şimdi bu çiftin malvarlığını tek tek ele alalım.
Murat'ın Evlilikten Önce Aldığı Araba
Murat bu arabayı evlenmeden iki yıl önce satın almıştır. Evlilikten önce sahip olunan mallar kişisel mal sayıldığı için bu araba paylaşıma konu olmaz.
Evlilik Sırasında Alınan Ev
Murat, evliliğin üçüncü yılında maaşıyla ödediği bir krediyle ev satın almış ve tapuyu kendi adına kaydettirmiştir. Tapunun yalnızca Murat adına olması, evin paylaşım dışında kalacağı anlamına gelmez. Ev, evlilik süresince çalışma gelirleriyle edinildiği için edinilmiş mal niteliğindedir ve tasfiyeye dahil edilir.
Ayşe'ye Babasından Kalan Arsa
Ayşe'nin babası evlilik sırasında vefat etmiş ve Ayşe'ye bir arsa kalmıştır. Miras yoluyla edinilen mallar kişisel mal sayıldığı için bu arsa paylaşıma girmez.
Arsanın Kira Geliri
Ayşe arsayı kiraya vermiş ve kira gelirlerini bir banka hesabında biriktirmiştir. Burada önemli bir ayrıntı vardır. Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır. Yani arsa Ayşe'nin kişisel malı olsa da evlilik süresince elde edilen kira birikimi edinilmiş mal niteliğindedir.
Düğünde Takılan Ziynetler
Düğünde takılan altınlar ve takılar, yargı uygulamasında aksine bir anlaşma veya yerel bir örf bulunmadıkça genellikle kadının kişisel malı olarak kabul edilir. Bu nedenle ziynetler mal rejimi tasfiyesinden çok ayrı bir ziynet alacağı talebinin konusu olur.
Dava Açıldıktan Sonra Alınan Araç
Murat boşanma davasını açtıktan bir ay sonra yeni bir araç satın almıştır. Kanuna göre boşanma halinde mal rejimi, davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen bu araç tasfiyeye dahil edilmez.
Hesaplamanın Mantığı: Artık Değer
Tasfiyede her eşin artık değeri ayrı ayrı hesaplanır. Artık değer, eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçların düşülmesiyle bulunur. Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir.
Örneğimizde evin değeri üç milyon liradır ve kalan kredi borcu bir milyon liradır. Murat'ın artık değeri iki milyon liradır. Ayşe'nin edinilmiş malı ise iki yüz bin liralık kira birikimidir ve borcu yoktur. Ayşe, Murat'ın artık değerinin yarısı olan bir milyon lira üzerinde hak sahibidir. Murat da Ayşe'nin artık değerinin yarısı olan yüz bin lira üzerinde hak sahibidir. Bu alacaklar birbirinden düşüldüğünde Ayşe'nin Murat'tan net dokuz yüz bin lira katılma alacağı bulunur.
Bu hesaplamalar gerçek dosyalarda çok daha karmaşık bir hal alabilir. Bu nedenle mal paylaşımıyla karşılaşan eşlerin bir kısmı,
Ziyaretçiler için gizlenmiş link,görmek için
Giriş yap veya üye ol.
araması yaparak sürecin işleyişine dair bilgi edinmeye çalışır.Değer Artış Payı
Ayşe'nin, babasından kalan miras parasının bir bölümünü Murat'ın evinin peşinatı için verdiğini varsayalım. Bu durumda Ayşe, kişisel malıyla diğer eşe ait bir malın edinilmesine katkıda bulunmuştur. Kanun bu katkı için değer artış payı alacağı öngörür. Bu alacak, katılma alacağından ayrı olarak ve malın tasfiye anındaki değeri esas alınarak hesaplanır.
2002 Öncesi Edinilen Mallar
Evlilik 2002'den önce başlamışsa, o tarihe kadar edinilen mallar için eski kanunun öngördüğü mal ayrılığı rejimi geçerlidir. Bu dönem için katılma alacağı değil, eşin mal edinimine yaptığı katkıyı esas alan katkı payı alacağı gündeme gelir. Bu nedenle uzun süren evliliklerde mallar, edinildikleri döneme göre ayrı ayrı değerlendirilir.
Mal Kaçırmaya Karşı Önlemler
Boşanma sürecinde eşlerden birinin malları elden çıkararak katılma alacağını azaltmaya çalışması mümkündür. Kanun bu duruma karşı bazı önlemler öngörür. Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde olağan hediyeler dışında yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, artık değerin hesabında eklenecek değerler olarak dikkate alınır. Bunun yanında aile konutunun tapu kaydına konulacak aile konutu şerhi, eşin rızası olmadan konutun satılmasını engelleyen önemli bir güvencedir. Dava sürecinde mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilmesi de malların elden çıkarılmasını önleyebilir.
Süreler
Mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Yargıtay uygulamasına göre katılma alacağı talebi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir.
Sitenin Yazarı ve Mesleki Eğitimleri
Mal rejimi gibi hesaplama gerektiren bir konuda okuyucular, içeriği hazırlayan kişinin bu alana ilgisini merak eder. Adana Avukat Ceren Sümer CİLLİ, kişisel sitesinde aile hukuku ve mal rejimine ilişkin katıldığı mesleki eğitimleri belgeleriyle birlikte paylaşan bir hukukçudur. Bu eğitimler arasında mal rejimleri ve miras hukukundaki hesaplamalara odaklanan programlar da yer alır.
Önleyici Bilgiler Sunan Kaynak
Mal paylaşımında hak kaybının önemli bir kısmı, gerekli önlemlerin zamanında alınmamasından kaynaklanır. Cerensumer.av.tr, mal paylaşımını yalnızca dava aşamasıyla değil, önleyici önlemlerle birlikte ele alan bir hukuk sitesidir. Sitede aile konutu şerhinin nasıl konulduğu, boşanmadan önce mal kaçırmanın nasıl ispatlanacağı ve boşanmadan sonra mal paylaşımı davasının nasıl açılacağı gibi konular ayrı yazılarda işlenir. Ziynet alacağına ilişkin içerikler de okuyucunun mal rejimi dışında kalan talepleri ayırt etmesine yardımcı olur.
Her Kalemin Doğru Yere Konması
Mal paylaşımı, bir evliliğin ekonomik hesabının kapatılmasıdır. Bu hesabın doğru yapılabilmesi için her malın kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı olduğunun doğru belirlenmesi gerekir. Bu belirlemede tereddüt yaşayan kişilerin önemli bir bölümü,
Ziyaretçiler için gizlenmiş link,görmek için
Giriş yap veya üye ol.
ifadesiyle araştırma yaparak kendi malvarlıklarının hukuki niteliğini anlamaya çalışır.Ayşe ve Murat örneği, tapunun kimin adına olduğunun, bir malın nasıl edinildiğinin ve davanın hangi tarihte açıldığının sonucu nasıl değiştirdiğini göstermektedir. Bu kuralları bilen bir eş, hem kendi emeğinin karşılığını talep edebilir hem de gerçekte kendisine ait olan kişisel mallarını koruyabilir.